ABD savaş uçakları nasıl düşürüldü?

İran bir kez daha İsrail ve ABD unsurlarınca çok güçlü bir şekilde vuruluyor. Geçtiğimiz yıl yaşanan savaştan farklı olarak Tahran yönetimi bu kez çevre ülkelerdeki düşman unsurları ve kritik noktaları hedef alıyor.

Her iki tarafın da son derece yoğun bir ateş gücü sergilediği bu ortamda savaşın şimdiye kadarki en ilginç kayıp haberi Kuveyt’ten geldi. Önce sosyal medyaya ardından haber ajanslara düşen görüntülerde ABD’ye ait bir F-15 savaş uçağının alevler içinde kaldığı ve yere çakıldığı anlar görülüyordu. Daha sonra pilot görüntüleri sosyal medyada dolaşmaya başladı. İlk etapta 3 farklı pilot görülüyordu ve bu da en az iki savaş uçağının düşmesi demekti.

Kaç uçak düştü sorusu daha güçlü sorulmaya başlamışken resmi açıklama da gecikmedi. ABD tarafı İran’a karşı operasyonlarda görevli 3 adet F-15 savaş uçağının düştüğünü, uçaklarda görevli 6 personelin tamamının kurtulduğunu duyurdu.

ABD uçaklarını İran mı vurdu yoksa dost ateşine maruz kaldılar?

Elbette üç ABD savaş uçağının kısa aralıklarla aynı bölgede düşmüş olması manipülasyon dişlisinin çarklarını güçlü şekilde çalıştırdı. İran hızla bir açıklama yaptı ve uçakları kendilerinin düşürdüğünü söyledi.

Bu mümkün olmakla birlikte aslında süreci yakından takip edenler için çok inandırıcı gelmeyen bir durumdu. Her şeyden önce İran’ın geçen yıl da gördüğümüz üzere hava savunma sistemlerinin etkinliği yok denecek kadar azdı.

28 Şubat’ta başlayan yeni savaşla birlikte de gerek ABD gerek İsrail uçar unsurları İran’da başkent Tahran dahil olmak üzere çok farklı bölgelerde oldukça derinlikli operasyonlar gerçekleştirebildi.

İran yönetiminin bugüne kadar attığı adımlarda çok güçlü bir hava savunma inşa etmiş olmaması, elindeki nispeten eski sistemleri yıllar içinde kaybetmesi ve yerine koyabildiği sofistike sistemler bulunmaması ABD uçaklarının İran tarafından vurulmuş olma ihtimalini hayli düşürüyor.

Ancak bu noktada bir parantez açmak gerekiyor. İran’ın elinde kalan bazı S-300 hava savunma sistemleriyle kendilerine doğru gelen ABD savaş uçaklarını avlamış olma ihtimali de kağıt üzerinde mümkün. Kuveyt ve İran arasında mesafenin çok kısa olduğu bir alana gizlenen ve son ana kadar hiç çalıştırmayan bir S-300 bataryasının söz konusu uçakları vurduğu konuşuluyor. Ancak bu yöntemle üç ayrı ABD savaş uçağının düşürülme ihtimali yok denecek kadar az kabul ediliyor.

Rusya ve Çin’in İran’a sağladığı teknolojiler konusu ise tamamen gri bir alan. Ve resmi bir açıklama ya da sahada doğrudan gördüğümüz bir unsur olmadığı sürece bunu tartışmak mümkün değil. Bu nedenle ‘Çin ya da Rusya’nın İran’a verdiği bir sistemle bu uçaklar düşürülmüş olabilir mi?’ sorusunu pas geçeceğiz.

ABD füzeleri ABD savaş uçağını vurabilir mi?

Gelelim madalyonun diğer yüzüne… ABD savaş uçakları resmi açıklamalarda iddia edildiği üzere ABD yapımı füzeler tarafından mı vuruldu?

‘Uçaklarımız dost ateşine maruz kaldı’ iddiasına bir parantez açalım. ‘Identification friend or foe” kelimelerinin baş harfleriyle ifade edilen IFF, karşıdaki unsurun dost mu düşman mı olduğunun anlaşılması için kullanılan bir sistem.

Burada sistem karşı tarafa bir sinyal gönderiyor. Ve karşı taraf da eğer dost ise kimliğini, irtifasını ve diğer bazı detayları bir kod ya da sinyalle bildiriyor. Bu noktada bir şehir efsanesi haline gelen ‘Dost görülen uçaklar vurulabilir mi?’ sorusuna ‘Evet vurulabilir’ yanıtı verildiğini ekleyelim ve devam edelim.

ABD’ye göre Kuveyt semalarındaki F-15 savaş uçakları inişe hazırlanıyordu. Kuveyt’te bulunan yine ABD yapımı hava savunma sistemleri bu uçakların düşman olduğu uyarısını verdi. Bu süreç yaşanırken havada çok sayıda kamikaze İHA, balistik füze ya da farklı unsurların bulunabileceğini hatırlatalım. Ardından ABD yapımı Patriot hava savunma füzeleri art arda ateşlendi.

Bu noktada ABD savaş uçaklarının çok yakından ateşlenen bir Patriot füzesine karşı kaçınma ya da karşı tedbir hamleleri yapamadıkları, pilotların reaksiyon gösterme sürelerinin neredeyse olmadığı konuşuluyor. ABD füzesinin ABD yapımı savaş uçağına gelirken uçaktaki sistemin herhangi bir uyarı vermediği ihtimali de cılız da olsa dillendirilen konulardan biri.

Elbette personelin eğitimi ve karar alma becerileri gibi hususları atlamamak gerek. Yakın zaman önce yine ABD uçağına ABD Patriot’ları ateşlenmiş ve Washington yönetimi ‘görev grubu arasında uyum eksikliği yaşandı’ demişti.

Sosyal medyada çok gördüğümüz bir soruya da cevap arayalım. Patriot vursa uçak parçalanmaz mıydı? Aslında Patriot’un farklı türleri olması nedeniyle uçağın parçalanmaması mümkün. Örneğin PAC-2 versiyonu kullanıldıysa o zaman füze uçağa doğrudan çarpmıyor. Yakınında patlayıp etrafta bir şarapnel bulutu oluşturuyor. Uçak gövdesinde çok sayıda şarapnel olsa da bütünlük korunuyor. Ancak uçakların son halini ya da resmi bir raporu görmeden bunları netleştirmek imkansız.

Kuveyt’te 23 yıl sonra benzer senaryo

İlginç şekilde yine Kuveyt bundan 23 yıl önce de benzer bir habere ev sahipliği yapmıştı. Mart 2003 tarihinde Irak’taki görevinden dönen İngiltere’ye ait bir Tornado uçağı iniş için alçaldığı sırada yine ABD Patriot füzeleriyle vurulmuştu. İki İngiliz pilot hayatını kaybetmişti. Olaya ilişkin raporda, savunma sisteminin İngiliz savaş uçağını Irak’a ait bir füze olarak tanımladığı belirtilmişti.

Öte yandan, 2024 yılında da Husilere karşı operasyona katılan bir ABD savaş uçağı düşmüştü. Husiler ‘Biz vurduk’ dese de ABD cephesi uçağın dost ateşiyle düşürüldüğüne dair açıklama yapmıştı.